AI Risk Categorisatie

Wat is AI Risk Categorisatie

AI Risk Categorisatie is het proces waarbij elke AI-toepassing binnen een organisatie wordt ingedeeld in een risiconiveau, conform het kader van de EU AI Act. Deze classificatie bepaalt welke verplichtingen gelden voor documentatie, transparantie, menselijk toezicht en conformiteitsbeoordeling.

De vier risicocategorieën

De EU AI Act onderscheidt onaanvaardbaar risico (verboden toepassingen zoals social scoring), hoog risico (toepassingen in HR, kredietverlening, onderwijs en kritieke infrastructuur), beperkt risico (chatbots, deepfakes met transparantieverplichting) en minimaal risico (zoals spamfilters). Daarnaast zijn er aparte regels voor general-purpose AI-modellen zoals GPT-4o en Claude 3.5.

Het classificatieproces

Effectieve risicocategorisatie vereist een gestructureerde inventarisatie van alle AI-systemen, inclusief leveranciers, data, doeleinden en impact op gebruikers. Per systeem wordt op basis van de Annex III van de AI Act bepaald in welke categorie het valt. De uitkomst stuurt vervolgens het governance-proces aan.

Waarom belangrijk

Zonder goede risicocategorisatie weten enterprises niet welke wettelijke eisen op welke systemen van toepassing zijn. Dit leidt tot non-compliance, vertragingen en mogelijke boetes. Tegelijk voorkomt het ook overinvestering in compliance op laag-risicotoepassingen.

Integratie met governance

Risicocategorisatie is geen eenmalige actie maar een doorlopend proces. Bij elk nieuw AI-project wordt de classificatie als eerste stap meegenomen, vergelijkbaar met DPIA’s onder GDPR. Tools voor AI Bill of Materials en data lineage ondersteunen deze workflow.

Voorbeelden

Artificial Intelligence Consultant helpt klanten met een AI Risk Register dat alle systemen, modellen, leveranciers en risiconiveaus centraal bijhoudt. Door integratie met MLOps en explainable AI-rapportages ontstaat een levend, auditeerbaar overzicht voor compliance teams en interne audits onder NIS2 en ISO 27001.